100 km fietsinfrastructuur. Één monitoringnetwerk.

Een monitoring op maat van een sterk politiek engagement

In september 2024 keurde de CA Béthune-Bruay Artois Lys Romane officieel haar Intercommunaal Fietsnetwerk goed via een beraadslaging van de Gemeenschapsraad. Het programma voorziet in 25 prioritaire routes in de eerste fase (100 km), met een geraamde investering van 20 miljoen euro, een globale doelstelling van 200 km en een streefcijfer van 8% fietsmodaal aandeel tegen 2030 — een doelstelling verankerd in het Stedelijk Mobiliteitsplan (PDU) en gedragen door Artois Mobilités (de mobiliteitsorganiserende autoriteit).

Om rekenschap te geven van dit engagement had de agglomeratie nood aan een monitoringsysteem dat in staat was om:

• Het werkelijke gebruik van elke route te meten voor en vanaf de opening, en de evolutie ervan in de tijd te volgen
• Modal shift te kwantificeren — niet louter fietsers tellen, maar tegelijkertijd de evolutie van alle modi op dezelfde locatie observeren
• Zich aan te passen aan het bouwschema, zonder voorafgaande planning van meetpunten
• Diverse omgevingen te bestrijken: dichte stedelijke zones, periurbane routes, toegewijde infrastructuur

Traditionele teloplossingen — pneumatische buizen, inductielussen, gespecialiseerde tellers — voldeden niet aan al deze noden: ze vereisen wegwerkzaamheden, blijven vast staan en meten zelden alle modi vanuit één enkel observatiepunt. 

Multimodale monitoring om echte modal shift te meten

Meting van het modaal aandeel is alleen betrouwbaar als alle modi gelijktijdig worden geobserveerd, op dezelfde locatie, met dezelfde methode. Een fietsteller op een fietspad combineren met een gemotoriseerde teller op de parallelle weg betekent twee onverenigbare bronnen vergelijken — twee verschillende locaties, twee afzonderlijke methoden. Telraam telt tot 10 transportcategorieën vanuit één enkel observatiepunt: fietsers, voetgangers, personenwagens, lichte vrachtwagens, zware voertuigen, motorrijders en meer. Als het fietsmodaal aandeel toeneemt op een bepaald segment terwijl het gemotoriseerde verkeer op dezelfde locatie afneemt, is dat echte modal shift. Voor een lokale overheid die zich heeft geëngageerd voor een gekwantificeerd streefcijfer tegen 2030, is dit de enige manier om haar traject te valideren, haar projecten te evalueren en haar zaak te maken bij financiers.

Dynamische inzet — geen wegwerkzaamheden, herplaatsbaar

Telraam-sensoren worden geïnstalleerd op bestaand straatmeubilair — lantaarnpalen, signalisatiepalen, gevels van gebouwen — zonder grondwerken, zonder aansluiting op het elektriciteitsnet, zonder specifieke wegvergunningen of tussenkomst van technische diensten. Een sensor kan in minder dan een uur operationeel zijn. Deze wendbaarheid is cruciaal voor een fietsprogramma dat actief in aanbouw is: sensoren kunnen worden ingezet zodra een infrastructuur opent, tijdelijk of permanent — zoals tijdens de pilootfase in het najaar van 2025, waarbij een tijdelijke inrichting die een rijstrook omvormde tot een tweerichtingsfietspad werd gemonitord vanaf de allereerste exploitatiedag. En eens een locatie 2 à 3 jaar is gevolgd en een solide referentiegegeven is opgebouwd, kan de sensor fysiek worden verplaatst naar een nieuwe prioritaire route. Dezelfde hardware-investering dient zo meerdere opeenvolgende routes, doorheen het volledige bouwprogramma.

Een gemengde vloot, één dashboard

Een intercommunaal fietsnetwerk doorkruist zeer uiteenlopende omgevingen: stadskernen met aaneengesloten bebouwing, open routes, groene wegen of vrijliggende paden die vaak van de rijbaan zijn afgezonderd. Telraam biedt twee complementaire sensortypes aan, samengebracht in één dashboard met dezelfde telmethodologie. Indoor-sensoren worden geïnstalleerd vanuit een raam in dichte stedelijke omgevingen — ideaal voor het opbouwen van langetermijn referentiedata in woonstraten, en inzetbaar via burgerparticipatie of samenwerking met gemeenten. Outdoor-sensoren dekken open secties en toegewijde infrastructuur. Deze gemengde vloot maakt het mogelijk een segment van een groene weg en een woonstraat rechtstreeks te vergelijken zonder methodologische vertekening, en de netwerkdekking geleidelijk uit te breiden zonder evenredige hardwarekosten.

Een begeleidingsprogramma in drie fasen, afgestemd op het bouwschema

Telraam werkte samen met het team duurzame mobiliteit van de CA Béthune-Bruay voor een progressieve inzetsstrategie, afgestemd op het bouwkalender en gekoppeld aan de routes van het intercommunale fietsnetwerk.

• Fase 1 — Najaar 2025 / Winter 2026: Pilootinzet van 3 outdoor-sensoren op een prioritaire tijdelijke fietsaanleg — een rijstrook omgebouwd tot fietspad, gevolgd vanaf de eerste exploitatiedag. Doelstelling: de oplossing valideren in reële omstandigheden, referentiedata opbouwen vanaf de opening en het team vertrouwd maken met het netwerkoverzicht.
• Fase 2 — Voorjaar 2026: Uitbreiding naar 15 bijkomende locaties, waardoor het netwerk uitgroeit tot 18 outdoor-sensoren die de belangrijkste intercommunale routes bestrijken in de 7 leefgebieden: Béthune, Bruay-la-Buissière, Lillers, Isbergues, Noeux-les-Mines, Calonne-Ricouart en La Bassée.
• Fase 3 — Najaar/Winter 2026: Burgerparticipatief initiatief en samenwerking met gemeenten voor de installatie van indoor-sensoren door vrijwillige bewoners of in gemeentelijke gebouwen, om het sensornetwerk over het grondgebied te consolideren en de datadekking op het intercommunale fietsnetwerk te versterken — met uitbreiding naar woonstraten en de eerste en laatste kilometers van elke route.

In elke fase ondersteunde Telraam het team bij de locatieselectie (via de Telraam outdoor placement tool), de sensorconfiguratie, het gebruik van het netwerkoverzicht en de doorlopende technische ondersteuning.

Een monitoringnetwerk dat meegroeit met het grondgebied

In het voorjaar van 2026 beheert de CA Béthune-Bruay een van de grootste Telraam-netwerken van Frankrijk — 18 actieve outdoor-sensoren over het grondgebied, met een derde fase van burgerparticipatie in het vooruitzicht. Het netwerk levert:

- Continue 24/7-monitoring op 18 strategische punten van het intercommunale fietsnetwerk — met multimodaal tellen overdag en detectie van gemotoriseerd verkeer 's nachts

- Voor/na-data voor elke route bij opening, voor directe meting van de impact van elke infrastructuurmaatregel

- Een uniforme modale uitsplitsing — fietsers, voetgangers en voertuigen op hetzelfde segment, met dezelfde methode — rechtstreeks bruikbaar voor PDU-rapportage en regionale en Europese subsidiedossiers

- Een actief herplaatsingsplan: sensoren uit de pilootfase worden verplaatst naarmate de bouw vordert

De CA Béthune-Bruay beschikt nu over een monitoringsmethodologie die duurzaam compatibel is met een langetermijn infrastructuurprogramma: een sensornetwerk dat meegroeit met het fietsnetwerk, zonder voorafgaande planningsbeperkingen, en dat waarde genereert in elke fase van een tienjarig bouwprogramma.

Kerncijfers

• 18 outdoor-sensoren ingezet in 7 leefgebieden (fasen 1 & 2)
• 100 km intercommunaal fietsnetwerk gepland (schematisch plan Artois Mobilités)
• 3 inzetsfasen — piloot, volledige outdoor-inzet, burgerparticipatie en samenwerking met gemeenten
• 8% fietsmodaal aandeel als doelstelling tegen 2030 (PDU)
• 20 miljoen euro infrastructuurinvestering (fase 1) ondersteund door continue telling
• 0 wegwerkzaamheden vereist voor installatie of herplaatsing van sensoren

Wat onze klant zegt

"De Agglomeratie koos voor Telraam-sensoren vanwege hun eenvoudige installatie, flexibiliteit en lage kosten in vergelijking met traditionele telsystemen. De sensoren maken het mogelijk om snel data te verzamelen over verschillende vervoersmodi, van gemotoriseerde voertuigen tot actieve modi.
De mogelijkheid om sensoren te verplaatsen stelt ons in staat de evolutie van de infrastructuur te volgen en ons te concentreren op de meest relevante zones naargelang de voortgang van de projecten.
Tot slot worden de verkregen dashboards gebruikt om onze evaluaties van het fietsnetwerk te onderbouwen met voor/na-teldata. Deze data voeden ook de gesprekken met lokale mandatarissen en helpen bepaalde duurzame mobiliteitsmaatregelen kracht bij te zetten."

Léa Duhain, Projectmedewerker Mobiliteit, CA Béthune-Bruay Artois Lys Romane — lea.duhain@bethunebruay.fr — +33 6 72 17 93 52